×

منوی بالا

منوی اصلی

دسترسی سریع

اخبار سایت

اخبار ویژه

امروز : یکشنبه, ۱۶ بهمن , ۱۴۰۱  .::.   برابر با : Sunday, 5 February , 2023  .::.  اخبار منتشر شده : 4 خبر
دیکتاتوری شبکه های اجتماعی در شکل دادن به فضای عقیده
علیرضا تهرانی فر

علی رضا تهرانی فر کارشناس ارشد مدیریت رسانه:نظریه مارپیچ سکوت اشاره ای به شکل گیری افکار عمومی در مورد مسائل و موضوعات مهم است. این نظریه، سکوت گروهی را توضیح می دهد که احساس می کنند نظر و عقیده آنها از نظر تعداد در اقلیت قرار دارد، هرچند ممکن است در واقعیت درست نباشد.

این نظریه یک تله برای افکار عمومی است که به دلیل اینکه می خواهد همرنگ جماعت شود در خصوص موضوعی سکوت می کند یا در خصوص آن بر خلاف میل و نظر درونی رفتار می کند.

براساس نظریه مارپیچ سکوت، تمایل به اظهار نظر توسط افراد، تحت تأثیر تصورات آن ها از فضای عقیده است. چنانچه رسانه ها با توجه به سه ویژگی تراکم، همه جایی بودن و هم صدایی فضای فکری جامعه را در اختیار بگیرند و عقایدی را به عنوان عقاید اکثریت توزیع و منتشر کنند، افراد مخالف و در اقلیت را به خاطر ترس از انزوا وادار به سکوت و کناره گیری می کنند و افکار و عقایدی همسان و مشابه را بر جامعه حاکم می سازند.

بر طبق این نظریه مردم بیشتر به آن چه دیگران به صورت عمومی بیان می کنند، اتکا و اعتماد می کنند تا به آن چه واقعاً فکر می کنند.
نقش رسانه های جمعی مهم است زیرا مرجعی هستند که افراد به آنها نظر دارند تا توزیع افکار عمومی را پیدا کنند. رسانه های جمعی می توانند به سه طریق بر مارپیچ سکوت اثر بگذارند:۱٫ رسانه ها تصورات افراد را راجع به اینکه چه عقایدی مسلط است شکل می دهند۲٫ رسانه ها تصورات مربوط به عقاید رو به افزایش را شکل می دهند۳٫ رسانه ها تصوراتی را شکل می دهند راجع به اینکه شخص چه عقیده ای را می تواند در افکار عمومی ابراز کند بدون اینکه منزوی شود.

«مارپیچ سکوت» به این معناست که در خصوص یک موضوع مناقشه انگیز، افراد درباره ی توزیع افکار عمومی حدس هایی می زنند. آن ها سعی می کنند دریابند که آیا در اکثریت قرار دارند یا در اقلیت؛ و سپس می کوشند تعیین کنند که آیا تغییر افکار عمومی در جهت موافقت با آن هاست یا خیر. هم صدایی باعث شکل گیری تصویر همسان از موضوعات و رویدادها می شود و بر مواجهه ی گزینشیِ مخاطبان غلبه می کند.
اگر آن ها احساس کنند در اقلیت قرار دارند یا تغییر افکار عمومی در جهت فاصله گرفتن از آن هاست، ترجیح می دهند سکوت اختیار کنند. هر چقدر اقلیت بیشتر سکوت کنند، مردم احساس می کنند که دیدگاه خاص و متفاوت ارائه نشده است و لذا مارپیچ سکوت تشدید می شود.

این نظریه در خصوص رسانه های سنتی همانند تلویزیون و رادیو که متمرکز و یک سویه بودند کاربرد بیشتری داشت؛ اکنون در عصر رسانه های نوین و شبکه های اجتماعی ارتباطات از حالت متمرکز و یک سویه خارج شده و تعاملی و چندسویه تبدیل شده است. مخاطبان در شبکه های اجتماعی امکان گفتگو و تولید محتوای مورد نظر خود بدون ترس را دارند و عملا امکان شکست مارپیچ سکوت در شبکه های اجتماعی وجود دارد.

آنچه در اینجا بر اساس نظریه مارپیچ سکوت مورد واکاوی قرار می گیرد؛ شکل گیری مارپیچ سکوت و فضای عقیده در شبکه های اجتماعی توسط  کاربران این شبکه ها است.

موضوعات مورد مناقشه در جامعه همانند وقوع حادثه ای  سیاسی، شکل گیری بحران اجتماعی یا خبر مرگ یک فرد مشهور گاهی در شبکه های اجتماعی به شکل گسترده منتشر می گردد و تبدیل به توییت و استوری در این شبکه ها می شود و فضای افکار عمومی یا فضای عقیده را به شدت تحت تاثیر قرار می دهد.

برای مثال فرد مشهوری که شاید مورد تایید اکثریت جامعه نیز نباشد از دنیا می رود؛ صبح همان روز شبکه های اجتماعی پر می شود از استوری های حمایتی از آن فرد، کاربر شبکه اجتماعی خود را می گشاید با چند استوری در خصوص فرد یاد شده روبرو می گردد؛ او نیز برای اینکه در انزوا قرار نگیرد تحت تاثیر فضای عقیده اقدام به انتشار استوری در خصوص آن فرد مشهور می کند به این صورت انبوهی از استوری و توییت در خصوص آن فرد منتشر می گردد، برخی ممکن است حتی قبل از این اسم آن فرد را نیز نشنیده باشند اما تحت تاثیر فضای عقیده و ترس از انزوای اجتماعی موجب شده در این خصوص استوری یا توییتی پست کنند.

این پدیده در خصوص موضوعات و مسائل سیاسی اجتماعی به شکل حادتری خود را نشان می دهد؛ مارپیچ سکوت در خصوص موضوعات مورد مناقشه در جامعه این روزهای ایران بسیار خود نمایی می کند. برای مثال می توان به شادی پس از شکست تیم ملی مقابل آمریکا بعنوان مثال نام برد.

ممکن است اکثریت جامعه از شکست تیم ملی در جام جهانی خوشحال نشده باشند و  ناراحت باشند، اما پس از اینکه به شبکه های اجتماعی مراجعه می کنند و با استوری و توئیت های متعددی که آن هم تحت تاثیر فضای عقیده پست شده اند، روبرو می گردد، با شناخت توزیع افکار عمومی به سمت خوشحالی برای شکست مواجعه می شود، حتی  اگر از شکست تیم ملی ناراحت باشد؛ به دلیل فضای عقیده ای حاکم است و همچنین ترس از اینکه ممکن است به دلیل در اقلیت قرار گرفتن دچار ترد و انزوای اجتماعی گردد یا در خصوص نظر درونی خود سکوت می کند یا حتی ممکن است برای اینکه نشان دهد در اقلیت قرار ندارد اقدام به انتشار پستی شادی آور بر خلاف میل درونی خود نماید.

مارپیچ سکوت در شبکه های اجتماعی اینگونه موجب سکوت اکثریتی که تصور می کنند در اقلیت قرار دارند می گردد؛ افرادی که در خصوص موضوع مورد مناقشه پست منتشر می کنند ممکن است در اقلیت باشند اما به این دلیل که فضای عقیده را تحت تاثیر خود قرار داده اند و با انتشار پست ها و هشتگ های متعدد الگوی مارپیچ سکوت را شکل داده اند و اکثریتی که به دنبال شناخت توزیع افکار عمومی در خصوص آن موضوع بوده اند را به سکوت یا همراهی با خود وادار کرده اند. به این ترتیب همه چیز وارونه می گردد، اکثریتی که بی نظر یا مخالف موضوع بودند تحت تاثیر همدیگر بدون اینکه اطلاعی داشته باشند با اقلیتی که تصور می کنند اکثریت است، همراه می شوند.

دیکتاتوری شبکه های اجتماعی فضای عقیده را شکل می دهند و باعث می شوند افرادی که با فضای عقیده شکل گرفته همراه نباشند به دلیل ترس از انزوا و یا ترد شدن اجتماعی با فضای مورد نظر همراه شوند.

در اینجا با تهدید دیکتاتوری شبکه های اجتماعی در شکل دادن به فضای عقیده روبرو هستیم؛ این خطر جدی برای جامعه است؛  در شبکه های اجتماعی ممکن است موضوعاتی بر خلاف منافع ملی و عمومی کشور پست گردد و گروهی دیگر بدون اینکه به آن فکر کنند تنها به دلیل اینکه تحت تاثیر فضای عقیده حاکم بر شبکه های اجتماعی قرار گرفته اند اقدام به بازنشر آن نمایند و منافع ملی کشور را با مخاطرات جدی روبرو سازند.

هرچند شبکه های اجتماعی تعاملی هستند و امکان بحث و گفتگو در خصوص موضوعات مختلف را آزادانه برای کاربران فراهم می آورد و مخاطبان می توانند در خصوص موضوعات مورد مناقشه تحقیق کنند؛ اما این روزها کمتر شخصی پیدا می شود که اینگونه عمل کند و همواره مخاطبان هر آنچه که از سوی دیگر مخاطبان در شبکه های اجتماعی منتشر می گردد را می پذیرند و آن را حقیقت محض می دانند. شبکه های اجتماعی به راحتی می توانند جای مظلوم و ظالم، قربانی و جانی را تغییر دهند و افکار عمومی را به سمت پذیرش موضوعاتی بر علیه خودش وادار نماید.

 

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.